# #
Homepage > Thema's > Kinderen in gezinnen > Terugkeer

Terugkeer

De verplichting tot terugkeer wordt door de overheid opgelegd aan elke persoon die zich in België bevindt en niet (langer) voldoet aan de voorwaarden die gesteld worden aan zijn verblijf. Gezinnen met minderjarige kinderen zonder wettig verblijf moeten dus terugkeren naar hun land van herkomst of een derde land waar ze verblijfsrecht genieten. Gezinnen met minderjarige kinderen in precair verblijf hebben steeds het recht vrijwillig terug te keren naar hun land van herkomst of een derde land waar ze verblijfsrecht hebben.

Men moet terugkeren binnen de termijn van het Bevel Grondgebied Verlaten (BGV) dat de Dienst Vreemdelingenzaken normaliter opstelt na een negatief beëindigde verblijfsprocedure.

In de praktijk zijn er twee soorten terugkeer: de vrijwillige terugkeer (eventueel met hulp van een organisatie) en de gedwongen terugkeer. 

Vrijwillige terugkeer

Vrijwillige terugkeer is wat de naam zegt: het vrijwillig terugkeren naar het land van herkomst of een derde land waar men verblijfsrecht heeft. Dit kan op twee manieren: ofwel mét hulp van een organisatie, ofwel op zelfstandige wijze.

Op zelfstandige wijze terugkeren is de regel. Het gezin organiseert en betaald zelf de terugkeer. Het is niet duidelijk hoeveel gezinnen jaarlijks zelfstandig terugkeren. De laatste staatssecretaris voor Asiel en Migratie liet de terugkeren optekenen in Brussels Airport en, op basis van deze cijfers, zou in 2013 2.000 mensen met het vliegtuig vrijwillig zijn teruggekeerd (Bron: De Standaard, 20/02/2014).

De voorbije en huidige overheid zet sterk in op de vrijwillige terugkeer. Er bestaan dan ook verschillende programma's om mensen bij te staan in de terugkeer, waaronder:

  • International Organisation for Migration (IOM): Het programma Return and Emigration of Asylum seekers ex-Belgium (REAB) is een programma voor bijstand bij vrijwillige terugkeer en re-integratie.
  • Caritas International heeft verschillende programma's voor re-integratie en begeleiding aan terugkeerders, incl. kwetsbare groepen
  • SEFOR: Dit programma van de Dienst Vreemdelingenzaken heeft als doel mensen die een bevel hebben gekregen om het grondgebied te verlaten op te volgen en na te gaan of ze effectief terugkeren naar hun land van herkomst
  • De Dienst Asiel- en Vluchtelingenbeleid van de stad Gent heeft een eigen project waarbij ze een aantal mensen die reeds intekenden op vrijwillige terugkeer opvangen in afwachting van de effectieve terugkeer.

De meest recente cijfers voor 2014 vindt u hier.

Gedwongen terugkeer

Wanneer een gezin zonder wettig verblijf geen gevolg geeft aan het Bevel Grondgebied Verlaten (BGV), dan kan de Belgische overheid ze gedwongen terugkeren naar het land van herkomst of een derde land waar ze een verblijfsrecht hebben. Om de terugkeer te garanderen kan de overheid het gezin vasthouden (zie 'Detentie').

Een gedwongen terugkeer verloopt volgens een stappenplan in samenwerking met de federale politie: 

  1. Het gezin kan vertekken zonder verzet
  2. Indien het gezin weigert te vertrekken, kan de federale politie het gezin begeleiden tot aan het vliegtuig
  3. Indien het gezin weigert te vertrekken, kunnen agenten van de federale politie het gezin begeleiden tot aan de bestemming
  4. Tot slot kan een beveiligde vlucht georganiseerd worden.

Terugkeerbegeleiding

Gedwongen of vrijwillig, de terugkeer moet goed voorbereid zijn. Ook dient hier voldoende ruimte en tijd voor vrijgemaakt te worden: begeleiden naar terugkeer is niet louter een kwestie van informatieverstrekking maar een ondersteuningsproces waarbij mensen opnieuw de energie dienen te vinden om hierover te ‘durven’ en ‘kunnen’ nadenken.

Moeten families niet op andere manieren voorbereid worden op een vrijwillige terugkeer door hen bijvoorbeeld bepaalde kansen te bieden in België die hen beter in staat stellen om de terugkeer mogelijk te maken? Dit kan gaan over een opleiding, een stage in een bedrijf, een voormalig economisch project revitaliseren in het land van herkomst via REAB-premies, een contact herstellen met familie voor het vertrek,... Je kan immers personen nog zo goed begeleiden, als de randvoorwaarden voor een duurzame terugkeer niet vervuld zijn, haalt het weinig uit. Mensen moeten effectief kansen krijgen om in hun land van herkomst een menswaardig en in hun ogen zinvol leven te leiden.

Voor meer informatie over begeleiding, zie 'Begeleiding'.

Omgaan met terugkeer

Wanneer een kind of familie vertrekt, laten ze vaak een netwerk van vrienden, familie en kenissen achter. Om het vertrek een plaats te kunnen geven voor het kind, maar ook de gemeenschap die men verlaat, is het belangrijk het vertrek te benoemen. De Nederlandse Stichting Pharos stelde een document op om klassen te begeleiden in het afscheid van een leerling getiteld "Nou... dag maar weer".